Ödeme modellerine göre inşaat sözleşme tipleri: Lump Sum, Global Price,Unit Price


Özellikle inşaat sözleşmeleri, çoğu kez uzun süreli, kompleks işler barındıran ve farklı çıkar dengeleri içeren “sistemler” olarak önemli hukuki özellikler sergileyen sözleşmelerdir. Bu noktada özellikle Uluslararası Finansmanla yapılan projelerde sıkça karşılaşılan, Lump Sum, Unit Price ve Global Price kavramları hakkında zaman zaman kavram kargaşası olmaktadır. Bu üç kavramın ana çerçevesi inşaat sözleşmesinin ödeme şekli olmaktadır. Her biri taraflara yani işveren ve müteahhide (elbette bazen de müşavir firmaya) farklı riskler yüklemektedir. Anılan özellikler pratikte de uygulanmakla birlikte zaman zaman Türkiye ve Yurt Dışındaki istisnai yargı kararlarından ötürü kavramsal özelliği dışına çıkabilmektedir. Şimdi kavramları açıklamaya geçelim:
Lump Sum Sözleşmeler:Bu sözleşmeler götürü bedeldir(işin parçalarına göre veya gün başına ödeme söz konusu değildir). Yani sözleşme işin tam bitmesine (anahtar teslimi) dönük tek fiyat üzerinden yapılmaktadır.
Götürü ücretin sabit oluşu, inşaatın fiilî maliyet masrafları ve yapılan işlerin miktarlarından bağımsız olmasından kaynaklanır (Kaplan, 2001; Baygın, 1999,Aktaran:Şekerci).
Müteahhidin yapımdan sonraki masrafları göz ardı edilir (Huse, 2002). Dolayısıyla eskalasyon ödenmez.
Müteahhit, ücret sabit olduğu için, işçi ücretlerindeki veya malzemelerdeki fiyat artışı gibi önemli riskleri de göz önüne almalıdır. Çünkü, müteahhidin yaptığı masrafların gerçek tutarı ile sözleşmede kendisine ödeneceği belirlenen sabit ücret arasındaki fark onun kâr veya zararını oluşturmaktadır (Huse, 2002,Aktaran:Şekerci).
Ancak istisnai yargı kararları da mevcuttur. Fakat ilke olarak istisnai haller dışında durum yukarıda zikredildiği üzeredir.


Global Price Sözleşmeler: Global price sözleşmeler Lump sum’ın özel bir türünü teşkil etmektedir. Bu ücret türü ile taraflar her türlü pahalılaşma veya fiyat artışına karşı çekincelerini ortaya koymakta, sözleşmenin kesin fiyat özelliğini bir anlamda ortadan kaldırmaktadırlar. Burada ücretin her türlü pahalılaşması durumunda, bu durum ister enflasyon ister malzeme fiyatlarıyla da işçi ücretlerindeki artış sebebiyle ortaya çıksın, tarafların sözleşme ile haklarını saklı tuttukları görülür ve sözleşme ile belirlenmiş olan ücret yeni duruma uydurulur. (Şekerci,2010)

Global Price’ınbu anlamda götürü(-sabit) ücretten farkı, global ücrette pahalılaşmadan doğan fiyat farkının ayrıca ödeniyor olması iken götürü ücrette bu fiyat farkının ödenmemesidir. Fakat, global ücrette fiyat artışından doğan fiyat farkı ödenecek kalemlerin ayrıntılı olarak belirlenmesi gerekir. Aksi halde, taraflar arasında ihtilaf doğabilir ve çözümü güç olabilir (Baygın, 1999; Ergin, 2003; Kaplan, 2001,Aktaran:Şekerci).

Unit Price Sözleşmeler: Taraflar, sabit-götürü ücret veya global ücret dışında bir başka ücret türü olan birim fiyatlı ücreti de sözleşmelerine taşıyabilirler. Bu ücret türü ile inşaatın bedeli önceden belirlenmiş birim fiyatlara göre tespit edilir. Bu şekilde belirlenmiş olan ücret de yine “götürü(sabit) ücret” in bir tarzıdır(Kaplan, 2001,Aktaran:Şekerci).
Öncelikle; birim fiyatlar tespit edilir. Birim fiyatlar, sözleşmeye göre müteahhidin üstleneceği inşaattaki birçok işkalemi için her yıl tespit ve ilan edilen rayiçler kullanılarak geliştirilmiş fiyat analizleri sonucu bulunur. Bu şekilde belirlenen birim fiyat cetvelleri, inşaat işlerinin poz numaraları ile birlikte bir liste halinde hazırlanır ve sözleşmenin eki olarak sözleşmeye dahil edilip taraflarca imzalanır. Böylece müteahhidin yaptığı inşaat kalemlerinin miktarları(yani metre, metrekare, ton, kg, adet ve parça cinsinden hesaplanan birim miktarları) sözleşme ile kararlaştırılmış birim fiyatlarla çarpılarak her kalem işi için müteahhide ödenecek ücret bulunur. Son olarak bulunan her bir iş kalemlerinin ücretleri toplanır ve böylece inşaatın tamamı için müteahhide ödenecek ücret elde edilmiş olur. (Kaplan, 2001, Aktaran:Şekerci). Müteahhit daha sonra birim fiyatlara itiraz edemez. Ancak yine istisnai yargı kararları mevcuttur.
KAYNAKLAR:
Huse, Joseph. A/ Hoyle, Jonathan Kay 1999. FIDIC Desing-Build, Turnkey and EPC 
Contracts,  International Construction Law Rewiew,s. 27-37 
.


Kaplan, İ. 2001. “İnşaat Sözleşmelerinde Yapı Sahibinin Ücret Ödeme Borcu ve Yerine 

Getirmemesinin Sonuçları”, İnşaat Sözleşmeleri(Yönetici-İşletmeci Mühendis ve 
Hukukçular İçin Ortak Seminer), s. 105-171. Ankara.


Şekerci,Sena. “Anahtar Teslimi İnşaat Sözleşmesi”, Yüksek Lisans Tezi,Başkent Üniversitesi Özel Hukuk ABD, 2010
Reklamlar

Fast Track (Hızlı Yol) nedir?


Fast Track (Hızlı Yol), İnşaat sözleşmeleri için işin farklı zamanlarda yapılacak parçalarının önceden planlanıp ayrı ayrı yüklenicilere (taşeronlara) verilmek suretiyle hızlandırılmasıdır. Çok dikkatli bir planlama ve sözleşme yönetimini gerektirir.

İngilizce inşaat mühendisliği terimleri


borrow excavation: ariyet kazısı
backfilling: doldurma, dolgu
traverse: rayların altına konan bordür taşı benzeri taş (eskiden ağaç: meşeye kreazot yedirerek)
ballast: rayların altına serilen mıcır (amiyane oldu ama): 
fortification: tahkimat

cast-in-situ pile: yerinde dökme kazık
piling. istif

quarry: ocak taşı
rubble stone: moloz taş
Jet grout: yer altı su seviyesinin yüksek olduğu yerlerde forekazık yerine kullanılan bir zemin iyileştirme yöntemi. zemine yüksek basınçlı su çimento karışımı enjekte edilir. (Detay: http://www.zeminarastirma.com/jet_grouting.html)
Geogrid: :Zemin içerisinde çekme bölgelerinde olşan gerilmeyi taşımak için çeşitli polimerlerden imal edilmiş, yüksek dayanıma sahip geosentetik donatı. (detay: http://www.ymngrup.com/geogrid.html)
culvert: menfez
retaining wall: istinat duvarı

Şantiye defterleri


İNŞAAT İŞLETMELERİNİN TUTACAĞI DEFTERLER

İnşaat işletmelerinin tuttuğu, şantiye defteri, ataşman defteri, yeşil defter gibi defter türleri hakkında bilgiler

Şantiye (Günlük) Defteri:

Şantiye defteri, Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği gereğince inşaat taahhüt işletmelerinde tutulacak defterlerden olup, bu deftere aşağıdaki hususlar günlük olarak kaydedilir:

>> Amortisman

>> Anonim Şirketler

>> Asgari Geçim İnd. Bordro

>> AŞ Kar Dağıtımı Kayıtları

>> Ay Sonu KDV Tahakkuku

>> Aylık Ücret Bordrosu

>> Bilanço

>> Bilanço Örneği

>> Bilançonun Düzenlenmesi

>> Büyük Defter

>> Çözümlü Monografi Örneği

>> Defter Tutma Sorumluluğu

>> Döviz İşlemleri Muhasebe

>> E-Bildirge

>> Enflasyon

>> Envanter İşlemleri

>> ETA SQL Prog. Kurulumu

>> Fatura

>> FİFO Yöntemi

>> Geçici Vergi Beyannamesi

>> Gelir Tablosu

>> Gider Dağıtımı ve Tablosu

>> Girişimci (Müteşebbis)

>> İnşaat Muhasebesi

>> İşletme Defteri Kayıtları

>> KDV Beyannamesi Düzenle

>> KDV Hesaplamaları

>> Kooperatiflerin Kuruluşu

>> Limited Şirketler

>> Maliyet Muhasebesi Hesap

>> Mikro Programı Kurulumu

>> Mizan

>> Muhasebe Fişleri

>> Muhasebenin Tanımı

>> Muhasebenin Temel Kavram

>> Muhtasar Beyanname

>> Resmi Yazılar

>> Sürekli Aralıklı Envanter

>> Şirket Kuruluş İşlemleri

>> Tek Düzen Hesap Planı

>> Ticari İşletme ve Tacir

>> Ücret Bordrosu Düzenleme

>> Ücret Bordrosu Muhasebe

>> Vergi Levhası

>> Yevmiye Defteri

>> Yönetimin Anlamı

 O günkü hava durumu,

 İşin ilerleyişi, gelişmesi,

 Çıkan engeller,

 İnşaata giren ihrazat (Müteahhidin inşaatta kullanılmak üzere işyerine getirdiği, bir daha şantiye dışına çıkarılamayan malzemeler) bedeli,

 Ödenecek gereçler,

 Fiyat farkına tabi gereçlerin çeşit ve miktarları,

 Sözleşme gereğince müteahhidin iş başında bulundurulması gereken teknik elemanların o gün iş başında bulunup, bulunmadıkları,

 Çalışan işçi sayısı ve çalışan makineler,

 Yapılan önemli görüşmelerin sonuçları v.s

Bu defter çift yapraklı (biri koparılabilir zımbalı) ve müteselsil (birbirine bağlı) sıra numaralı, standart A4 ebatlarındadır. Defterin ilk sayfasına, defterin numarası, işin (inşaatın) adı, yeri, keşif bedeli, müteahhidin, şantiye şefinin ve kontrol mühendisinin kimlikleri yazılır ve müteahhit tarafından imzalanır.

Röleve Defteri:

Ataşman defterine kaydedilecek imalat ve yerinde ölçümleme işlemleri tamamlandıktan sonra sürveyanlar (nezaretçi) tarafından ulaşılan sonuçların ve basit krokilerinin kaydedildiği defterdir. Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği’ne göre röleve defterinin sayfaları müteselsil sıra numaralı olmalı ve ilk sayfasına işin adı, yeri ve müteahhidin adı yazılmalıdır. Bu defter müteahhit ve kontrol mühendisi tarafından birlikte iş yerinde imzalanmalıdır.

Ataşman Defteri:

İnşaat esnasında esas projede olmayan işlerden, toprak altında kalma veya sökülüp atılma gibi ileride görünmeyecek şekilde kapanacak inşa kısımlarının (imalatın) şekil ve boyutlarını gösteren çizim ve sayısal bilgilere “ataşman” denir. İnşaat esnasında yapılan bazı yapı elemanlarından bir süre sonra gereksiz hale gelen ve bu sebeple sökülüp atılan veya beton, toprak altında kalanların inşası veya proje harici yaptırılan işler bu tür işler olup, bunların ataşman defterine kaydedilir. Ataşman defteri, ataşmanlara dayanarak kontrol mühendisleri tarafından ve üç nüsha olarak düzenlenir. Ataşman hesap sonuçları doğrudan yeşil deftere aktarılarak bu defterde, proje kapsamındaki işler ile birleştirilir.

Puantaj Defteri:

İnşaatta çalışan işgörenlerin, çalıştıkları gün ve saatleri gösteren, ücret hesaplamalarında ve işin her hangi bir konudaki ayrıntısı hakkında bilgi edinilmesine yardımcı olacak bilgilerin kaydedildiği deftere “Puantaj Defteri” denir. Puantaj kayıtları ile görevli kişi:

 İnşaatta fiilen çalışanların kimlik bilgilerini,

 Çalışanların çalışma sürelerini,

 Çalışanların yaptıkları işleri,

 İnşaatta çalıştırılan taşıt araçlarını,

 İnşaatta çalıştırılan iş makineleri ve çalıştırma sürelerini düzenli olarak bu deftere kaydeder.

Defterin ilk sayfasına işin adı, keşif bedeli, cinsi, müteahhidi, kontrol mühendisi ve sürveyanın adı yazılır. Defter puantör tarafından günlük olarak tutulur.

Sürveyan Defteri: Sürveyan tarafından günlük olarak tutulacak olan bu defterin ilk sayfasına;

 İşin adı,

 İşin yeri,

 Keşif bedeli

 Sürveyanın kimlik bilgileri yazılır.

Bu deftere şu hususlar kaydedilir:

 İnşaat içinde çalışılan mahal,

 Yapılan inşa işleri,

 İnşaata o gün gelen malzemeler,

 O gün işyerinde bulunan makineler.

Yeşil Defter:

İki istihkak (hak ediş-yapılan iş doğrultusunda hazırlanan rapora dayanılarak müteahhide yapılan, ödeme) arasında yapılan üretimi ve çeşitlerini gösteren, söz konusu üretimin ölçüm hesaplarının yapıldığı defterdir.

Yeşil renkli olmak zorunda değildir:) Ben okulu bitirdiğimde yeşil defterin siyah kaplı olduğunu hayretle görmüştüm:)

Bu veri http://www.muhasebedersleri.com/insaat-muhasebesi/insaat-isletmeleri-defterleri.html

adresinden derlenmiştir.

Şantiye defterleri


İNŞAAT İŞLETMELERİNİN TUTACAĞI DEFTERLER

İnşaat işletmelerinin tuttuğu, şantiye defteri, ataşman defteri, yeşil defter gibi defter türleri hakkında bilgiler

Şantiye (Günlük) Defteri:

Şantiye defteri, Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği gereğince inşaat taahhüt işletmelerinde tutulacak defterlerden olup, bu deftere aşağıdaki hususlar günlük olarak kaydedilir:

>> Amortisman

>> Anonim Şirketler

>> Asgari Geçim İnd. Bordro

>> AŞ Kar Dağıtımı Kayıtları

>> Ay Sonu KDV Tahakkuku

>> Aylık Ücret Bordrosu

>> Bilanço

>> Bilanço Örneği

>> Bilançonun Düzenlenmesi

>> Büyük Defter

>> Çözümlü Monografi Örneği

>> Defter Tutma Sorumluluğu

>> Döviz İşlemleri Muhasebe

>> E-Bildirge

>> Enflasyon

>> Envanter İşlemleri

>> ETA SQL Prog. Kurulumu

>> Fatura

>> FİFO Yöntemi

>> Geçici Vergi Beyannamesi

>> Gelir Tablosu

>> Gider Dağıtımı ve Tablosu

>> Girişimci (Müteşebbis)

>> İnşaat Muhasebesi

>> İşletme Defteri Kayıtları

>> KDV Beyannamesi Düzenle

>> KDV Hesaplamaları

>> Kooperatiflerin Kuruluşu

>> Limited Şirketler

>> Maliyet Muhasebesi Hesap

>> Mikro Programı Kurulumu

>> Mizan

>> Muhasebe Fişleri

>> Muhasebenin Tanımı

>> Muhasebenin Temel Kavram

>> Muhtasar Beyanname

>> Resmi Yazılar

>> Sürekli Aralıklı Envanter

>> Şirket Kuruluş İşlemleri

>> Tek Düzen Hesap Planı

>> Ticari İşletme ve Tacir

>> Ücret Bordrosu Düzenleme

>> Ücret Bordrosu Muhasebe

>> Vergi Levhası

>> Yevmiye Defteri

>> Yönetimin Anlamı

 O günkü hava durumu,

 İşin ilerleyişi, gelişmesi,

 Çıkan engeller,

 İnşaata giren ihrazat (Müteahhidin inşaatta kullanılmak üzere işyerine getirdiği, bir daha şantiye dışına çıkarılamayan malzemeler) bedeli,

 Ödenecek gereçler,

 Fiyat farkına tabi gereçlerin çeşit ve miktarları,

 Sözleşme gereğince müteahhidin iş başında bulundurulması gereken teknik elemanların o gün iş başında bulunup, bulunmadıkları,

 Çalışan işçi sayısı ve çalışan makineler,

 Yapılan önemli görüşmelerin sonuçları v.s

Bu defter çift yapraklı (biri koparılabilir zımbalı) ve müteselsil (birbirine bağlı) sıra numaralı, standart A4 ebatlarındadır. Defterin ilk sayfasına, defterin numarası, işin (inşaatın) adı, yeri, keşif bedeli, müteahhidin, şantiye şefinin ve kontrol mühendisinin kimlikleri yazılır ve müteahhit tarafından imzalanır.

Röleve Defteri:

Ataşman defterine kaydedilecek imalat ve yerinde ölçümleme işlemleri tamamlandıktan sonra sürveyanlar (nezaretçi) tarafından ulaşılan sonuçların ve basit krokilerinin kaydedildiği defterdir. Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği’ne göre röleve defterinin sayfaları müteselsil sıra numaralı olmalı ve ilk sayfasına işin adı, yeri ve müteahhidin adı yazılmalıdır. Bu defter müteahhit ve kontrol mühendisi tarafından birlikte iş yerinde imzalanmalıdır.

Ataşman Defteri:

İnşaat esnasında esas projede olmayan işlerden, toprak altında kalma veya sökülüp atılma gibi ileride görünmeyecek şekilde kapanacak inşa kısımlarının (imalatın) şekil ve boyutlarını gösteren çizim ve sayısal bilgilere “ataşman” denir. İnşaat esnasında yapılan bazı yapı elemanlarından bir süre sonra gereksiz hale gelen ve bu sebeple sökülüp atılan veya beton, toprak altında kalanların inşası veya proje harici yaptırılan işler bu tür işler olup, bunların ataşman defterine kaydedilir. Ataşman defteri, ataşmanlara dayanarak kontrol mühendisleri tarafından ve üç nüsha olarak düzenlenir. Ataşman hesap sonuçları doğrudan yeşil deftere aktarılarak bu defterde, proje kapsamındaki işler ile birleştirilir.

Puantaj Defteri:

İnşaatta çalışan işgörenlerin, çalıştıkları gün ve saatleri gösteren, ücret hesaplamalarında ve işin her hangi bir konudaki ayrıntısı hakkında bilgi edinilmesine yardımcı olacak bilgilerin kaydedildiği deftere “Puantaj Defteri” denir. Puantaj kayıtları ile görevli kişi:

 İnşaatta fiilen çalışanların kimlik bilgilerini,

 Çalışanların çalışma sürelerini,

 Çalışanların yaptıkları işleri,

 İnşaatta çalıştırılan taşıt araçlarını,

 İnşaatta çalıştırılan iş makineleri ve çalıştırma sürelerini düzenli olarak bu deftere kaydeder.

Defterin ilk sayfasına işin adı, keşif bedeli, cinsi, müteahhidi, kontrol mühendisi ve sürveyanın adı yazılır. Defter puantör tarafından günlük olarak tutulur.

Sürveyan Defteri: Sürveyan tarafından günlük olarak tutulacak olan bu defterin ilk sayfasına;

 İşin adı,

 İşin yeri,

 Keşif bedeli

 Sürveyanın kimlik bilgileri yazılır.

Bu deftere şu hususlar kaydedilir:

 İnşaat içinde çalışılan mahal,

 Yapılan inşa işleri,

 İnşaata o gün gelen malzemeler,

 O gün işyerinde bulunan makineler.

Yeşil Defter:

İki istihkak (hak ediş-yapılan iş doğrultusunda hazırlanan rapora dayanılarak müteahhide yapılan, ödeme) arasında yapılan üretimi ve çeşitlerini gösteren, söz konusu üretimin ölçüm hesaplarının yapıldığı defterdir.

Yeşil renkli olmak zorunda değildir:) Ben okulu bitirdiğimde yeşil defterin siyah kaplı olduğunu hayretle görmüştüm:)

Bu veri http://www.muhasebedersleri.com/insaat-muhasebesi/insaat-isletmeleri-defterleri.html

adresinden derlenmiştir.

WordPress.com'da Blog Oluşturun.

Yukarı ↑