Cari oran nedir?


Biliyorum. Siz de bazen formülünü unutup kendinize kızıyorsunuz. Oysa bu normal. Her gün kullanılmadığı için beyin sistemden iki de bir siliyor.

Cari oranı daha anlaşılır şekilde göstermek için aşağıdaki gibi güzel bir grafik hazırladım. Kabul edin, sıkıcı muhasebe sitelerine göre daha anlaşılır görünüyor. Investopedia ruhu bu.

Belki de geleneksel olarak, zor şeyler biliyorum demeyi sevdiğimizden bu basit bilgileri zorlaştırarak anlatıyoruz:)

Cari oranın 1.5 ya da 2 ise bu genellikle yeterli görülmektedir. Cari oranın 2 olması her 1 TL borca mukabil firmanın 2 TL’siolduğu anlamına gelir. Cari oranın 1’in altında olması ise işletmenin likidite sorunu yaşadığı anlamına gelir. Cari oranı asit testle karıştırmayın.   

Reklamlar

TFRS’ye uygun muhasebeye geçmek oran analizlerini etkiler mi?


Yaşar Üniversitesinden Yrd.Doç.Dr. Baki Rıza Balcı’nın çalışmasına göre muhasebe strandardını değiştirmek oran analizlerinde farklı sonuçları çıkmasına neden olmakta. Çalışma dahilinde yapılan örnek uygulamada Tekdüzen hesap planına göre kârlı gözüken finansal tablolar, TFRS’ye dönüştürüldüklerinde aslında zarar edildiğini ortaya koymaktadırlar. TFRS’ye dönüşüm genelde likidite ve kârlılık oranlarının düşmesi, finansal yapı ve faaliyet oranlarının ise yükselmesi ile sonuçlanmakta.

Çalışmaya erişmek için burayı tıklayın.

Temettü dağıtımı ile işletme değer arasındaki ilişkiler üzerine teoriler


İşletmeler faaliyetleri sonunda elde ettikleri karları ya yeni yatırımlara dönüştürmek amacıyla işletede tutmak ya da ortaklarına kar payı olarak dağıtmak(temettü) arasında karar vermek durumundadırlar. Bu iki tercihten her biri işletme için farklı sonuçlar doğuracaktır. İşletme kar payı dağıttığında ya da dağıtmadığında ortakların yaklaşımları ne olacaktır? Bu yaklaşımlar sonucu nasıl hareket edeceklerdir. Ortakların alacakları pozisyon işletme değerini nasıl etkileyecektir. İşte tüm bunlar hakkında literatürde farklı görüşler mevcuttur. Bu görüşleri genel olarak ikiye ayırabiliriz.

  • İşletmenin temettü dağıtması ile işletme değeri arasında ilişki olmadığına dair yaklaşımlar
    • Kar payı ilişkisizlik teorisini
    • Clientele Effect
  • İşletmenin temettü dağıtması ile işletme değeri arasında ilişki olduğuna dair yaklaşımlar.
    • Temettü dağıtımının işletme değeri üzerinde olumlu etkisi olduğuna dair yaklaşımlar.
      • Birds in Hand Theory (Eldeki kuş teorisi)
    • Temettü dağıtımının işletme değeri üzerinde olumsuz etkisi olduğuna dair yaklaşımlar.
      • Artık temettü teorisi (Residual Dividend Theory)

Şimdi her bir görüş hakkında açıklamalarımıza başlayalım.

1. İşletmenin temettü dağıtması ile işletme değeri arasında ilişki olmadığına dair yaklaşımlar

1.1.Kar payı ilişkisizlik kuramı (Dividend irrelevance theory)

Bu teoriye göre mükemmel piyasa koşulları altında, yani – Vergi yok – Hisse senedi ihraç ve yatırım gideri yok – Bilgi asimetrisi yok.

koşullarının var olduğu gerçekte olmayan ancak idealize edilen bir piyasada temettü dağıtımı firma değerini etkilemeyecektir. Yani temettü ile işletme değeri arasında bir ilişki yoktur. Teoriye göre işletmenin değeri sadee yatırımların gelir elde etme gücüne ve yatırımların riskine bağlıdır.

1.2. Müşteri etkisi (Clientele Effect Yaklaşımı)

Yukarıda kar payı ilişkisizlik kuramının temel varsayımının mükemmel piyasa olduğunu ifade ettik. Literatürde bazı yazarlar bu varsayım olmasa dahi, yani normal piyasa koşullarında dahi kar payı ilişkisizlik teorisinin geçerli olacağını iddia etmektedirler. Bu önermelerine zemin olarak da gelir vergisi dilimini* öne sürmektedirler.

Gelir vergisi miktarı, gelirin yıl içindeki kümülatif tutarına göre oransal olarak hesaplanır. Yıllık kümülatif gelir belirli limitlere ulaşınca daha üst dilimden vergi ödenir. Bu yaklaşım da yatırımcının düşük gelir vergisi diliminde iken, daha az vergi ödeyeceği için temettüyü tercih edeceğini, üst gelir dilimine girildiğinde ise bir çok ülkede temettüye göre daha az vergilendirilen hisse senedi değer artışını (dolayısıyla karların dağıtılmamasını) tercih edecektir. Bu nedenle yatırımcının talep ettiği tercih işletme tarafından uygulanmadığında, yatırımcı başka işletmeye ait hisse senetlerini tercih eder. Bu durumda ise işletmenin değeri azalır. (Hisse senetleri az tercih edilmektedir). Buna göre temettü dağıtılması ile dağıtılmaması arasında fark yoktur. Bu teori gerçek hayattaki durumlardan uzak olduğu için eleştirilmektedir.

2. İşletmenin temettü dağıtması ile işletme değeri arasında ilişki olduğuna dair yaklaşımlar.

2.1. Temettü dağıtımının işletme değeri üzerinde olumlu etkisi olduğuna dair yaklaşımlar

2.1.1. Birds in Hand (Eldeki Kuş Teorisi)

Bu teoriye göre temettü dağıtımının işletme değeri üzerine etkisi pozitiftir.
Malum, kar payı ilişkisizlik teorisine göre yatırımcı işletmeye ait hisse hisse senedininin değerinin artışı ile temettü almak arasında fark gözetmemektedir. Hepsi iyidir, güzeldir der. Eldeki kuş teorisi ise der ki; Yok arkadaş, hissedar gıcır gıcır temettüye bakar. Niye ? Çünkü temettü dağıtıldığında o paranın kontrolü bendedir, niye işletmede tutup yatırım yapacağım diyen elalem kontrol etsin…

Bu teori ise -her teori gibi illa bir şeyden eleştirilecek ya-, şu husustan mütevellit eleştirilere düçar kalmıştır: Efendim, şimdi bizim hissedar Agah ve Aras Efendi mutlu oluyor, kuş yakaladım diye seviniyor deyü kar dağıt, dağıt nereye kadar? Kar dağıtımı ile zorunlu olanları hariç yedek akçe tutmamak işletmenin riskini arttırır. Agah Efendi’nin umrunda mı? Eh işletme riski artınca da işletme sermaye ihracına tevessül eder ve işletme değeri düşer ila ahir…

2.2. Temettü dağıtımının işletme değeri üzerinde olumsuz etkisi olduğuna dair yaklaşımlar

Bu teori iki hususa vurgu yapmaktadır.

  • İhraç maliyetleri
  • Vergi

İddia edilen odur ki, bir çok ülkede temettü için ödenecek vergi, hisse senedi değer artışını müteakip satıştan elde edilen kardan fazla olduğu için, temettü ödemesi yatırımcının hazzettiği bir iş değildir. Yine ihraç maliyetleri de edilinecek sermaye için bir maliyet unsuru olarak işletme değeri üzerinde olumsuz bir etkiye neden olabilir.

2.2.1. Artık temettü teorisi (Residual Dividend Theory)

Bu teoriye göre işletme elde edttiği kardan öncelikli olarak yatırıma yönelmeli eğer bu yatırımı müteakip artan kısım olursa onu temettü olarak dağıtmalıdır. Bu teori durumu şöyle açıklıyor: İhraç maliyetleri o kadar etkilidir ki, işletme her lazım olduğunda hisse senedi ihraç edemez, hisse senedi ihracı öyle kolay başvurulabilir bir finansman alternatifi olarak telakki edilmemelidir. Buna göre işletme kara gününde başvurmak üzere dağıtmadığı karları kullanmalıdır, yani kar dağıtımına yönelmemelidir. Ancak otofinansman sağlayacağına emin olduğu tutarı alıkoyduktan sonra artan(artık) karı dağıtmalıdır.

Eh, tabi bu teoriye de eleştiri var; o da şu: Şimdi efendim işletme sadece artık kar dağıttığında dağıtacağı kar miktarı yıldan yıla değişir bu nedenle istikrarlı gitmez bu nedenle olumlu değildir.

Genel Muhasebe ile ilgili Kısa Bilgiler


Aşağıdaki kısa notları online basit bir quiz formatında da görüntüleyebilir, kendinizi deneyebilirsiniz. Quiz linki için burayı tıklayın.

Genel Bilgiler

  • Firmalar özkayanak ve yabancı kaynaklarını varlık satın almak için kullanırlar.

  • Muhasebe: İşetmelerin varlık ve kaynakları üzerinde artış veya azalış meydana getiren, para birimi ile ifade edilebilen mali olaylara ait belgeleri toplayan, kayıtlayansınıflandıran, mali tablo şeklinde özetleyenanaliz eden ve yorumlayan bir bilgi sistemidir.

  • Yönetim muhasebesi daha çok büyük şirketlerin kullandığı izleme amaçlı muhasebe yöntemidir.

  • GKMİ(Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri)’nden bilindik bazıları: Amorttismanların ayrılması gerektiği, karşılıkların income smoothing için kullanılamayacağı, 1 yıldan daha kısa vadeli kaynakların yabancı kaynak vasfı, alacak senetlerinin dönem sonunda reeskontu.

  • Bilanço’nun diğer adı finansal durum tablosu.

  • Gelir tablosunun diğer adı finansal performans tablosu.

  • Nakit benzeri ifadesi: Vadesi 3 aydan küçük paraya çevrilebilir tüm varlıklardır.

  • Nakit hareketlerini ne oluşturur: İşletmenin faliyetleri (nakig girişi)yatırım (nakit girişi)finansman(nakit çıkışı)

  • Özkaynak nelerden müteşekkildir: Ortakların yatırdığı sermaye,geçmiş yıl karları veya zararlarıkar yedekleridçnem kar veya zararları

  • Özsermayedeki değişim, özsermaye değişim tablosundan izlenir.

  • İşletmelerin kasa veya bankasındaki parası, nakit benzeri kıymetleri zaman içinde paraya dönüşecek unsurları (stoklar,çekler, senetli ve senetsiz alacaklar), işletme faliyetinde kullanaccakları kıymetleri, bu varlıklardan meydana gelen artış ve azalışların izlendiği hesaplar genel olarak varlık hesaplarıdır.

Varlık ve Kaynak Hesapları

  • Bütün varlık hesaplarında açılış, ilgili hesabın borç tarafına yapılır.

  • Bütün varlık hesaplarında artış borç tarafına kaydedilir.

  • Bütün varlık hesaplarında azalış alacak tarafına kaydedilir.

  • Bütün varlık hesapları ya hiç kalan vermez ya da borç kalanı verir. Borç kalanı verirse buna borç bakiyesi denilir. B

  • Dönem sonunda borç kalanı veren hesaplar bilanço’nun aktifini teşkil eder.
  • İşletmelerin kaynakları kısa ve uzun vadeli borçları (yabancı kaynakları) ve öz kaynaklarından oluşur.
  • Kaynak hesaplarının açılış kaydı alacak tarafına yazılır.
  • Kaynak hesaplarında artışlar alacak tarafına yazılır.
  • Kaynak hesaplarında azalışlar borç tarafına yazılır.
  • Kaynak hesapları ya hiç kalan vermez ya da alacak kalanı verir.
  • Kaynak hesaplarının dönem sonunda verdiği alacaklar alacak bakiyesidir.

Maliyet, Gelir ve Gider Hesaplarının İşleyişi:

  • İki tip var: 1: Maliyet, gelir gider, 2: hasılat, gelir, kar
  • Maliyet, gider ve zarar hesaplarından dönem içi ilk hareket her zaman borç tarafına kaydedilir.
  • Maliyet, gider ve zarar hesaplarından dönem içi artışlar da her zaman borç tarafına kaydedilir.
  • Maliyet, gider ve zarar hesaplarında sadece hatalı kayıtların düzeltilmesi alacak tarafına kaydedilir.
  • Maliyet, gider ve zarar hesapları dönem sonunda uygun kurallarla gelir tablosu hesaplarına yansıtılarak kapatılır. Sonra gelir tablosundaki maliyet, gider ve zarar hesapları kuralına uygun şekilde bilançoda dönem karı veya zararı hesabını oluşturmak üzere ilgili hesaba devredilerek kapatılır.
  • Hasılat, gelir, kar hesapları ile ilgfili dönem içinde ilk hareket her zaman alacak tarafına kaydedilir.
  • Hasılat, gelir ve kar hesapları ile ilgişi dönem içinde meydana gelen artışlar her zaman alacak tarafına kaydedilir.
  • Hasılat, gelir ve kar hesaplarında sadece hatalı kayıt düzeltilirken borç tarafına kayıt yapılır.
  • Yine gelir tablosundaki hasılat, gelir ve kar hesapları kuralına uygun şekilde dönem karı veya zararını oluşturmak üzere ilgili hesaba devredilerek kapatılır.
  • İşletmede mali bir olay gerçekleştiği anda bu olayın faydası maliyetinden büyükse aradaki fark kar olarak tanımlanır ve işletmenin varlıklarında artış meydana gelir. Tersi durumda zarar meydana gelir ve varlıklarda azalma olur.

Genel

  • Hesap kodları: Bilanço hesapları: V12, K345
  • Sonuç hesapları: S6
  • Maliyet hesapları 7

  • Bilançonun sol tarafındaki hesap kodları aşağı gittikçe likidite azalır. En üstte bulunan ve 1 ile başlayan Hazır Değerler işletmenin en likit varlıkları olmaktadır

  • Yabancı paralar Türk parasına çevrilerek muhasebeleştirilir. Yabancı paralar kendi değerleri ile ayrıca izlenmek istenirse nazım hesaplar kullanılır.

  • TTK’ya göre çekler ibrazı ile ödenir yani çeki alır almaz bankaya gidebilirsiniz. Ancak 5941 sayılı çek kanunu ile çek ancak çekin üzerinde yazılan tarihte ödenir dolayısıyla tarih varsa bankaya gitseniz bile ödenmez. Bu durum “vadeli çek” olarak ele alınmaktadır. Çek karşılığında faiz işletilmemekle birlikte vadeli çek aslında senede dönüşmektedir. Bu bakımdan vadeli çekler borç senetleri olarak muhasebeleştirilmeli ancak vadeleri geldiği zaman alacak senetleri hesabına kaydedilmelidir.

Bazı Hesaplara İlişkin Bilgiler

  • 103 Verilen çekler hesabı aktifler içinde yer almakla birlikte pasif karakterli birh hesaptır. İşletme borcuna karşılık çek verdiğinde bu hesap alacaklandırılır. Çek ödendiğinde ise bu hesap borçlandırılır. Bu hesabın aktifler içinde yer alma nedeni nakit varlıklarda azalmaya neden olmasıdır.
  • Ticari alacaklar dışındaki alacaklar diğer alacaklar olarak nitelendirilir.
  • Açılış kaydı borç tarafına yapılan ve borç kalanı veren hesaplar aktif karakterli hesaptır.
  • Açılış kaydı kapanış alacak tarafına yapılan ve alacak kalanı veren hesaplar pasif karakterli hessaptır.

Stoklar

  • 153 nolu ticari mallar hesabı işletmenin asıl faliyet konusu ile ilgili olan ve mamülde değişiklik yapmaksızın al-sat yapan işlemelerin satın aldığı ticari malların izlendiği hesaptır.

  • 2 tür stok takip yöntemi vardır. 1: aralıklı envanter yöntemi, 2: sürekli envanter yöntemi. Aralıklı envanter yöntemi tek tip mal satan işletmeler için uygundur. Sürekli evnanter yöntemi ise çok çeşitli mal ve hizmet satan işletmeler için uygundur.

  • Günümüzde bilgisayarlar sayesinde sürekli envanter yöntemi kolaylıkla kullanılmaktadır.
  • Bir ticari malın hayat hikayesi şöyledir: 1: Mal stoğa girer ve kaydedilir. 2: Malın satışı yapılır ve satış kaydı ile birlikte stoktan azalma kaydı yapılır. Amaç ne satıldığı, ne kazanıldığı ve stok mevcudunu bunlar sayesinde stok maliyetini ve sonuç olarak karı tespit etmektdir.

Hisse senetlerininm muhasebeleştirilmesi

  • Geçici yatırım amaçlı alınan menkul kıymetler:

    • 110 Hisse Senetleri Hesabı
    • 111 Özel Kesim Tahvil Senet ve Bonoları Hesabı
    • 112 Kamu Kesimi Tahvil Senet ve Bonoları Hesaplarında izlenir.
  • Eğer Menkul kıymetler, yatırım ve iştirak amaçlı yani diğer şirketlerin yönetimine katılmak, iş ilişkileri kurmak veya devamlı gelir elde etmek için satın alınıyorsa:

    • 240 Bağlı Menkul Kıymetler Hesabı
    • 242 İştrakler Hesabı
    • 245 Bağlı Ortaklıklar Hesaplarında izlenir.
  • Alınan hisseler o işletmenin sermayesinin,

    • %0 – %10 arasında ise kendi kayıtlarında 240 Bağlı Menkul Kıymetlerin
    • %10 – %50 arasında ise 242 İştirakler,
    • %50 den fazla ise 245 Bağlı Ortaklıklar Hesabının borcuna kaydedilecektir
  • Vergi mevzuatımız hisse senetlerinin borsa deperinde ortaya çıkan artış ve azalışların vergi matrahından değiştirilmesine izin vermez. Ama TMS izin verir. Buna göre ihtiyatlılık ilkesi gereği değer azalış ve artışları kayda alınmalı ve muhasebeştirilmelidir. Ancak tek düzen hesap planında gerçekleşmemiş gelirlerin kayda alınmasın engellemke için değer artış hesaplarına yer verilmemiştir. Sadeece değer azalışları için hesaplar vardır.

  • Örneğin 119 Menkul kıymetler değer düşüklüğü hesabı. Ya da iştirakler değer düşüklüğü hesabı.
  • Bir hisse senedinin değer düşüklüğünde değer düşüklüğü hesabı alacaklandırılır. Nitekim pasif karakterli hesaptır. Sözgelimi 119 nolu menkul kıymetler değer düşüklüğü hesabının başında eksi işareti vardır. Sol tarafta ise karşılık giderleri hesabı borçlandırılır.

TMS’ye göre finansal varlıkların raporlanması

  • Geleneksel muhasebe anlayışı içindeve Tek düzen muhasebe sisteminde varlıkların değerlemesinde kullanılan temel yöntem, temel maliyet yöntemi yani işlemin gerçekleştiği tarihteki değeridir. Ancak gerçekte bu değer zaman geçtikçe, cari piyasa değerini yansıtmaktan uzaklaşır. İşte bunun için varlıkların bşlanöo tarihindeki gerçel değerini tespit etmek ve raporlama amacı iyle farklı ölçüm metotları kullanılır bunlar:

    • Gerçeğe uygun değer
    • Maliyet değeri
    • İtfa edilmiş maliyet değeri
  • Gerçeğe uygun değer bir varlığın normal ticari koşullarda bilgili ve istekli bir satıcı ile yine biligli ve istekli alıcı arasında el değiştirmesi sırasında saptanan değişim değeridir. Bu değere göre değelenen varlıkların yeni değerleri ile kayıtlı değerleri arasındaki farklar, kar veya zarar olarak doğrudan gelir tablosun yansıtılır. Bazen de öz kaynak unsuru olarak muhasebeleştirilir.

  • Eğer finansal varlığın gerçeğe uygun değeri kolay ve güvenilir bir biçimde ölçülemiyorsa, varlıklar maliyet değeri ile ölçülür.

Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlıklar

  • Maddi duran varlıklar işletme faliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi 1 yıldan fazla olan fiziki varlık kalemleridir.
  • Maddi duran varlıklar işletme tarafından bizzat kullanılabilir ya da kiraya verilebilir.
  • Sadece faliyetlerde kullanılan arsa ve araziler dışında tüm duran varlıklar amortismana tabidir.
  • Faydası ölçülemeyen ayrıştırılabilir ve tanımlanabilir olmayan nitelikler varlık olarak muhasebeleltirilemez.
  • Maddi olmayan duran varlıklar da maddi duran varlıklar gibi amortismana tabidir. Çünkü onları da belirli bir faydalı ömrü vardır.
  • Türkiye muhasebe strandardına göre yatırım amaçlı gayrımenkullerin maddi duran varlıklardan ayrı olarak raporlanması zorunluluğu vardır. Çünkü diğer varlıklara göre bağımsız bir nakit akışı yaratır.

Özel tükenmemeye tabi varlıklar

Belirli bir maddi varlıkla çok yakında ilgili bulunan veya tüketime tabi varlıklar için yapılan, üretim çalışmalarının zamanı ve yoğunluğu ile sınırlı bir ömre sahip olan harcamaları içerir. Bunlar, arama giderleri hesabı, hazırlık ve geliştirme giderleri hesabı gibi hesapladır. Örneğin petrol arama giderleri.

Özkaynaklar

  • Özkaynaklar ya da öz sermaye işletme sahip veya sahiplerinin/ortaklarının işletmenin varlıkları üzerindeki toplam haklarının parasal ifadesidir.
  • Özkaynaklar işletmenin net varlıkları ile borçları arasındaki fark olarak ele alınır.
  • Sermaye işletme sahibi ya da ortaklarının şirketin kuruluşunda koymayı taahhüt ettikleri sermaye payları toplamının parasal ifadesidir.
  • Sermaye hesabı sermaye tutarının ticaret siciline tescil ettirilmiş olmasından ve ilan edilmesinden dolayı statik bir yapıya sahiptir. Bu nedenle öz kaynaklardaki artış veya azalış doğrudan kar veya zarar olarak sermayeden ayrı olarak izlenir.
  • Esas sermayenin değişmesi, ortakların sermaye paylarını arttırmaları, yeni ortak alınması veya sermaye paylarının azlatılması ya da işletmeden bazı ortakların ayrılması ile olur.

Maddi Duran Varlıklar

  • VUK’a göre duran varlıklarda değer artış ve azalışları için tespit yapmak ve muhasebeleştirmek mümkün değildir. Ancak TMS/TFRS’ye duran varlıklarda göre değer artış ve azalışları kaydedilip raporlanabilir.
  • KOBİ’ler için muhasebe strandardı uygulayanlarda ise sadece değer azalışları muhasebeleştirilir.
  • TMS/TFRS borsada işlem gören şirketler için zorunlu iken KOBİ muhasebe standardı sadece KOBİ’ler içindir.
  • Bir maddi duran varlığın ömrünü uzatmakdeğerini arttırmak veya duran varlığıa ekleme yapmak suretiyle yapılan harcamlalar duran varlık değeri üzerine eklenerek muhasebeleştirilir.
  • Eğer yapılan harcama onarım ve bakım amaçlı ise bu durumda dönem gideri olarak kaydedir.
  • Eğer duran varlık işletemeye ait değilse yani kira ise bu durumda bu tür bir duran varlık için yapılan değer arttırıcı harcamlalar özel maliyetler olarak nitelendirilir. 264 nolu özel maliyetler hesabına kaydedilir.
  • Duran varlık satışı ile ortaya çıkan olumlu farklar tek düzen muhasebe sisteminde olağan dışı gelir ve karlar hesabına kaydedilir. Ancak Türkiye Muhasebe Standardına göre hazırlana gelir tablosunda ise olağan dışı gelir ve karlar diye bir kalem yer almaz. Bu nedenle bu tür finansal tablo hazırlanıyorsa duran varlık satışından ötürü ortaya çıkan olumlu farklar olağan gelir ve kar olarak muhasebeleştirilir.
  • İşletmenin ana faliyetlerini sürdürebilmek için kullandığı krediler ticari borç olarak nitelendirilir. Ana faliyet kolu dışında kullandığı krediler kendi işletmesi ile ilgili dahi olsa diğer borçlar kısmında yer alır. Sözgelimi otogalericinin araba almak için kullandığı kredi ticaci borç iken kasabın dağıtım işlerinde kullanmak üzere aldığı araba için kullandığı kredi diğer borç olarak nitelendirilir.
  • Borçlarda vade farkından ötürü ortaya çıkan farklar, finansman unsuru olarak muhasebeleştirilmelidir. Tek düzen hesap planında yer almayan 325 Ertelenmiş Ticari Borçlar vade farkı hesabı ile bu farklar kaydedilmeli sonra finansman giderlerine yansıtılmalıdır.
  • Kiraya verdiğin bir iş makinası için gelecek ay veya yıllar ait gelir elde edildiğinde bu gelirler gelecek aylara ait gelirler veya gelecek yıllara ait gelirler hesabına kaydedilerek muhasebeleştirilir. Daha sonra vakti geldikçe diğer olağan gelir ve karlar hesabı borçlandırılarak gelecek aylara/yıllara ilişkin gelirler hesabı borçlandırılır.

Enflasyon Muhasebesi

  • TMS-29 Yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal raporlama standardı gereğince enflasyon muhasebesi uygulanmış ise ortaya çıkan olumlu farklar sermaye düzeltmesi olumlu farkları hesabına kaydedilir. Tersi durumda ise sermaye düzeltmesi olumsuz farkları hesabına kaydedilir.

Yedekler

  • Sermaye ihracı gibi sermaye hareketlerinden müteşekkil yedekler sermaye yedeği.
  • Elde edilen karlarden müteşekkil yedekler kar yedeği.
  • Şirket ana sözlşemesinden ötürü zorunlu olan yedekler statü* yedekleri.
  • Şirket genel kurulunca alınan karar gereği ortaya çıkan yedekler olağanüstü yedekler olarak nitelendirilir.

Dönem Sonu İşlemleri

Dönem sonu işlemleri ile ilgili olarak şu yazıma bakın

Muhasebe Dönem Sonu İşlemlerini Daha İyi Anlamak için Kolay Bir Çerçeve


Yıl boyunca yapılan muhasebe kayıtları arasından bazı hesaplar dönem sonunda genellikle kafa karıştırıcı bir takım işlemlerden sonra bilanço ve gelir tablosuna aktarılır. Aynı değerin bilanço ile gelir tablosu arasında zigzag yapmasından ötürü kafa karışıklığı ortaya çıkar. Ancak bunun üstesinden gelmek için basit bir çerçeve oluşturdum. Bu çerçeveye giremden önce şu yazımı incelerseniz bu çerçevenin daha faydalı olacağını söyleyebilirim.

Çerçeve aşağıda, ilk bakışta anlamaya kalkışmayınız lütfen, yukarıda link verdiğim yazı ile yanyana koyarak inceleyiniz.

Hesap kodları kafa karıştırdığı için bunun yerine iki haneli farklı bir notasyon kullanacağız: G1: Gelir tablosu hesabı, G2: Gelir tablosundaki başka bir hesap diye… B ile kullandığımız hesaplardan B1 ve B4 bilanço’da gözükürken, B2 ve B3 ne bilanço’da ne gelir tablosunda gözükmez. Yansıtma için vardır.

Çereve:

Diyelim dönem içinde ki 100 TL’lik bir gider (her şey olabilir, genel yönetim, arge, maliyet vs) oluştu. Şu kaydı yaparız:

……………..

Maliyet veya Gider Hesabı (B2) 100 TL

___Bilanço herhangi bir aktif hesap (Kasa,Banka) (B1) 100 TL

(Dönem içinde gerçekleşen ve dönem sonunda kapatma işlemine tabi muhasebe kaydı)

……………..

Sonra şu 4 kayıt yapılır:

1.Gelir tablosuna aktarım

……………..

Gelir tablosu gider hesabı (G1) 100 TL

::::: Yansıtma hesabı (B3) 100 TL

……………..

2.İlgili bilanço hesabının kapatılması

……………..

Yansıtma hesabı (B3)) 100 TL

::::::Bilanço herhangi bir aktif hesap (Kasa,Banka) (B1) 100 TL

……………..

3.Giderin gelir tablosu kar veya zarar hesaplarına aktarımı

……………..

Dönem net karı veya zararı (G2) 100 TL

:::::Gelir tablosu gider hesabı (G1) 100 TL

……………..

3.Gelir tablosundaki kar veya zararın bilançoya aktarılması

……………..

Bilanço dönem net karı veya zararı (B4) 100 TL

:::::Dönem net karı veya zararı (G2) 100 TL

……………..

Bu işlemlerden sonra hesaplar kapanmış olur. Diyebilirsiniz ki nasıl? Şimdi B1 ve B2 gibi ifade ettiğimiz hesapları aşağıda altalta yazalım. Burada G1 ve G2 adlı ili gelir tablosu hesabı ile B1,B2,B3,B4 adlı 4 bilanço hesabı kullandık.

  • B1: Aktif hesap (Kasa,Banka) (Bilanço’da)
  • B2: Gider Hesabı ya da Maliyet hesabı (bilanço’da gözükmez)
  • B3: Yansıtma hesabı (bilanço’da gözükmez)
  • B4: Bilanço dönem net karı veya zararı (Sonuç hesabı) (Bilanço’da gözükür)

  • G1: Gelir tablosu gider hesabı

  • G2: Gelir tablosu dönem net karı veya zararı idi. (Sonuç hesabı)

Burada sonuç herhangi bir gider işleminden(B2) sonuç hesaplarına varmak için, yansıtma hesabını (B3) kullandık. Bu süreçte biançodaki gider işlemini gelir tablosuna da yansıtırken gelir tablosunda ise G1 hesabını kullanmış olduk.

Süreç şöyle oldu

  • B2 B1
  • G1 B3
  • B3 B1
  • G2 G1
  • B4 G2

Bu süreç sonunda sağlı sollu hesaplar birbirini götürdüğünde sadece B4 hesabı kalıyor.

770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı ve kapanış işlemleri


Muhasebede en kafa karıştırıcı kısımlardan biri dönem sonu işlemleridir. Dönem sonu işlemleri dönem içinde oluşan bazı hareketlerin, gelir tablosuna aktarılması ve kapatılması işlemlerini içerir. 770 Genel Yönetim Giderleri  hesabı da dönem sonunda gelir tablosuna aktarılarak kapatılan hesaplardan biridir. Şimdi adım adım  inceleyelim:
(Aşağıdaki basit süreci ezberlerseniz bir daha yapacağınız monografi çalışmasında kafanız karışmayacaktır).
Misal: 30 Aralık 2014 tarihinde kasa’dan 6400 TL Kira ödemesi yapılmıştır:

Bu işlem dönem içindedir, normal kaydımızı yaparız:
Madde No

AÇIKLAMA
BORÇ

ALACAK
1

…………..………………….30.12.2014………………………………..
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

100 KASA

Kira ödemesi

6.400


6.400
(Buradaki 770 Bilanço hesaplarındaki  Genel Yönetim Giderleri Hesabıdır. Gelir tablosu için de muadili vardır. Göreceğiz).

Dönem sonunda 3 ek işlem daha yapacağız: (Gelir tablosu hesapları mavi punto ile gösterilmiştir)
Madde No

AÇIKLAMA
BORÇ

ALACAK
2

…………..………………….31.12.2014………………………………..
632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

771 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI
Gelir tablosuna aktarım.

6.400

6.400

Madde No
AÇIKLAMA

BORÇ
ALACAK

3
…………..………………….31.12.2014………………………………..

771 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

Genel yönetim giderleri hs. kapatılması
6.400

6.400

(Kapatılan hesap 1. Madde nolu yevmiyede sarı ile işaretlenmiştir.)

Madde No
AÇIKLAMA

BORÇ
ALACAK

4
…………..………………….31.12.2014………………………………..

690 DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI HS.
632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS.

Giderin kar/zarar hesabına aktarılması
6.400

6.400

                En çok kafa karıştıran kayıt son kayıttır. Genellikle genel yönetim giderlerinin gelir tablosunda kar veya zarar hesabına aktarılırken sanki artış yaratıyormuş hissi vermesidir. Oysa  son kayıtta dikkat edilirse 690 DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI HS. Hesabı  borçlanmaktadır. (Yani kar azalmaktadır, çünkü Genel Yönetim Gideri  bir giderdir.)

                Peki son 3 kayıt kayıt neden yapılıyor? 2 ve 4. Madde numaralı kayıtlar gelir tablosuna aktarım için iken 3 madde nolu kayıt gelir tablosuna kaydedilmiş olan 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ  hesabının kapatılması içindir. Yine son kayıtta dönem kar veya zararına aktarılan 632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS. gelir tablosu hesabı da kapatılmış olmaktadır.
Sonraki adım:

Daha sonra 690 DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI HS. Kapatılacak değer bilanço hesaplarından 590 nolu dönem net karı hesabına aktarılacaktır. Son işlemi daha sonra açıklayacağız.

WordPress.com'da ücretsiz bir web sitesi ya da blog oluşturun.

Yukarı ↑