Yeni Akademik Makale: Haberler ve Gerçeklik İlişkisi: Bir Kamu Kurumu Hakkındaki Haberler Üzerine İnceleme


Karadeniz Teknik Üniversitesi dergisinde çıkan bu makalemizde, algoritmik haber analitiği metotları ile TKDK hakkında farklı kaynaklarda çıkan haberleri analiz ettik. Bu yöntemler haberleri bir nevi “bilgisayarların okuyarak değerlendirmesine” olanak veren metotlar olarak kabul edilebilir. İşin içerisinde bilgisayarlar olunca yanlılık mevcut olmadığı gibi, milyonlarca haber bile olsa bunları hızla okuyacak bir güç söz konusu oluyor.

TKDK hakkında çıkan haberlerin kelime bulutu (İlgili makaleden)

Veri madenciliği daha da özelde metin madenciliği yöntemleri ile Söz gelimi haberlerde en sık görülen kavramları yukarıdaki gibi modelleyebiliyoruz. Ya da en çok hangi konuların ele alındığını aşağıdaki gibi görmek mümkün:

Haber Konuları Dağılımı (İlgili Makaleden)

Yine haberlerin yıl içerisinde yayınlanma tarihlerini de görebiliyoruz:

Haberlerin zamansal dağılımı (İlgili makaleden)

Haberlerin bu şekilde analizi, özetle şu sonuçları verdi:

  • Kurum hakkında çıkan haberlerde en çok yatırımlar ve hibe tutarları vurgulanmıştır.
  • Haberler genellikle hibelerin sunulacağı tarihlerde yoğunlaşmıştır.
  • Tanıtım toplantıları da haberlerde önemli bir yer edinmektedir.

Analizi Neyle Yaptık

Haberlerin otomatik olarak bulunup, daha sonra analiz edilmesi için R dili ile bir betik yazılması gerekiyor. R dili bu tür veri analitiği işlerinde harika bir araçtır ve ücretsizdir. R dili öğrenmek için hazırladığımız Türkçe bir kitap da mevcut:

R Dili ile Veri Analizi: Dr. Suat ATAN & Dr. Hakan Emekci, Seçkin Yayınevi.

Makalenin tam metni için aşağıyı tıklayınız

Hazırladığım yeni bir yazılımdan “makale” çıkar mı?


Bu sorunun eski cevabı “hayır” idi. Nitekim, akademi bir yazılımı arkasında kuramsal bir geçmiş olan, hipotez sorusu mevcut ve bir soruya çözüm bulan bir konu olarak görmüyordu, kısmen haklıydı da.

Bu durum bir yazılımın ağzıyla kuş tutsa akademik değerinin olmaması anlamına geliyordu. Ancak geçenlerde Elsevier’in sitesinden tesadüfen karşılaştığım yeni bir “kampanya” artık yazılımların da akademik bir değere dönüşmesine olanak veriyor.

Ve şöyle diyor:

Yazılım geliştiriciler, genellikle normal makaleler, kılavuzlar veya kitaplar gibi proxy’lere akademik olarak tanınmakta güçlük çekerler. Yazılımın şu anda sistematik olarak tam ve eşit bir akademik öğe olarak değerlendirilmediğini düşünüyoruz. Yazılımın, bilimsel iletişim ekosisteminin ayrılmaz bir parçası olması gerektiğine inanıyoruz.

https://www.elsevier.com/authors/author-resources/research-elements/software-articles/original-software-publications

Bu “Orginal Software Publications” kampanyası, bu şekilde çalışmaları olan ben de dahil bir çok kişiye umut kapısı oldu. Bu sayede hazırlanan çalışmalar yeniden ele alınabilir, değerlendirilebilir ve iyi şeylere dönüşebilir.

Akademik Dergiler’de Sıkça Duyacağınız jargonlar


Elsevier’a ait Journal Finder adlı araçla makalenizi hangi dergiye göndermenizin uygun olduğunu bulabilirsiniz. Neticede doğru dergiye göndermek çalışmanızın kabul ihtimalini arttıracaktır. Ancak bu aracı kullanırken bir sürü ölçüt görürsünüz. Bu ölçütleri burada açıklıyorum. Bu yazıda ayrıca bu dergilerde karşılaşabileceğiniz ve epey uzun hikayeleri olan başka jargonları da ele alacağım.

Gold Open Access: Yazarlardan ücret istenilir, dergi tamamen açık erişimlidir. Elbette daha fazla insanın erişimine açık olduğu için daha fazla atıf alma ihtimali yaratır, ama bunun bir bedeli vardır.

Journals with subscription: Yazarlardan istenen bir ücret yoktur (yine de kontrol etmekte fayda vardır). Bu dergiler sadece abonelerine açıktır. Yazarlar ambargo periyodu boyunca çalışmayı tamamen açamazlar.

CiteScore: Bir dergideki bir makalenin son 3 yıl içinde aldığı ortalama atıftır. 3 yıllık ortalama atıf 0 ila 10 arasında olabilir. Bu ölçüt Scopus’a aittir. (Daha fazla olması da olasıdır). Scopus Elsevier’a aittir.

Impact Factor: CiteScore’un bir nevi 2 yıllık versiyonudur. Bu değer Clarivate Analytics tarafından icat edilmişir. Impact factor de genellikle 0 ila 10 yıl arasında olur. (Daha fazla olması da olasıdır)

Time to 1st decision: Elsevier çoğu dergisi için gönderilen makalenin ilk değerlendirmesinin tarih istatistiğini tutar. Bu değer Elsevier için 0 ila 16 hafta arasında görülmektedir. Elbette ilk değerlendirme kabul, ret ya da düzeltme olabilir ve yayına kadar olan tarih değişkendir. Ancak derginin ne kadar hızlı çalıştığını anlamak için göstergedir.

Acceptance Rate: Derginin makale kabul oranıdır. Bu oranlar iyi dergilerde % 5 ila %20 arasındadır.

Nereye Göndermeliyim

  • Çabuk yayınlansın, kaç atıf aldığı önemli değil: O zaman en yüksek hızlı ve kabul oranı yüksek dergiyi seçmek gerekir.
  • Çok atıf alsın: CiteScore ve Impact Factor değerleri yüksek olan dergileri seçmek gereklidir.
  • Makul yaklaşım: CiteScore, Kabul oranı ve ImpactFactor’u yüksek, karar süresi düşük dergileri seçmek gereklidir.

ESCI: https://mjl.clarivate.com/ adresinde bir dergiyi arattığınızda, bu derginin Web of Science collection açıklamasında SCI, SCI Expanded dışında ESCI yani ” Emerging Sources Citation Index” ifadesini de görebilirsiniz. Bu konuda araştırma yaptığımda isa-sari.com adresinde şu açıklayıcı ifadeyi gördüm:

ESCI, Clarivate Analytics (önceden Thomson Reuters) tarafından yayımlanan Web of Science (önceden Web of Knowledge) kapsamındaki bir bilimsel atıf indeksidir. Bu indeks; Science Citation Index Expanded (SCI-Expanded), Social Sciences Citation Index (SSCI), Arts & Humanities Citation Index (AHCI) gibi daha itibarlı indekslerin* bir alt basamağı veya bir gömlek altı olarak tanımlanabilir. Doğal olarak ESCI’ye dâhil olan dergilerin sayısı daha fazla ve bu indekse girmek diğer indekslere kıyasla daha kolay. Açıkçası ESCI, daha çok bölgesel öneme sahip veya gelişmekte olan bilim dalları temelinde makaleler yayımlayan dergileri kapsamayı amaçlıyor.

https://www.isa-sari.com/esci-nedir-nasil-basvuru-yapilir/

ESCI indeksine Türkiye’den de giren dergiler olduğunu öğrenince Web of Science’den “dergisi” anahtar terimi ile arama yaptım ve 82 Türkçe derginin bu indekse girmiş olduğunu gördüm. Link paylaşılamıyor ancak aynı şeyi siz de https://mjl.clarivate.com/ adresinden aratarak bulabilirsiniz.

Short Communications: Elsevier’de bazı dergilerin “short communications” da kabul ediyoruz diye yazdığı görülür. Maksimum 10 sayfa civarı olan bu tip çalışmaları Elsevier resmi olarak şöyle tanımlar:

Short communications, yeni fikirlere, tartışmalı görüşlere, “negatif” sonuçlara ve daha fazlasına yönelik kısa makalelere adanmış yeni bir bölümdür.

https://www.journals.elsevier.com/information-and-software-technology/short-communications

Nelerin short communications olabileceğine dair tartışma için şurayı inceleyebilirsiniz. Özetle short communications henüz tam bir makale olmak üzere gerekli somut sonuçlara veya yorumlara erişmemiş çalışmaları tanımlamaktadır.

Preprint (Ön baskı): Akademik yayıncılıkta, bir önyazı, hakemli bir bilimsel veya bilimsel dergide resmi meslektaş incelemesinden (peer-review) ve yayınlanmasından önceki bilimsel veya bilimsel bir makalenin bir versiyonudur. Ön baskı, genellikle bir dergide bir makalenin yayınlanmasından önce ve / veya sonra ücretsiz olarak temin edilemeyen, yazı tipi olmayan bir sürüm olarak kullanılabilir.

Neden var: Hakemli dergilerde yayınlanan makalelerin yayınlanması, editörlerin ve hakemlerin makaleleri değerlendirmek ve eleştirmek için gerekli zamanları ve yazarların eleştirilere hitap etmeleri için gerekli olan süreleri, genellikle ilk başvuru tarihinden itibaren haftalar, aylar veya hatta yıllar alır. Bilimsel bir topluluk içinde mevcut sonuçları hızlı bir şekilde dağıtma ihtiyacı, araştırmacıları, henüz akran incelemesine tabi olmayan, el yazması olan, ön baskı olarak bilinen belgeleri dağıtmaya yönlendirmiştir. Bu durumdaki literatür gri literatür da olarak tanımlanır. Ön baskıların derhal dağıtılması, yazarların akranlarından erken geri bildirim almalarını sağlar; bu da gönderim için makalelerin gözden geçirilmesinde ve hazırlanmasında yardımcı olabilir.

https://www.wikiwand.com/en/Preprint

Preprint için akademisyenin Google Docs’u kabul edilen Authorea ve ArXiv.org gibi siteler mevcuttur (ArXiv.org sosyal bilimleri kapsamaz). Çalışmalarınızın ön baskı versiyonunu eğer gönderdiğiniz dergi buna mani olduğunu belirtmiyorsa kullanmak, erken geri bildirimler için faydalı olabilir. Authorea preprint versyionlarınızı yayınlamaya ve DOI vermeye olanak vermektedir.

Mesela Elsevier’in Knowledge Based Systems adlı dergisi preprint’in bir preprint sunucusundan (Authorea gibi) yayınlanması halinde makaleyi reddetmeyeceğini şöyle bildirmektedir.


Preprints: Please note that preprints can be shared anywhere at any time, in line with Elsevier’s sharing policy. Sharing your preprints e.g. on a preprint server will not count as prior publication (see ‘Multiple, redundant or concurrent publication’ for more information).

https://www.elsevier.com/journals/knowledge-based-systems/0950-7051?generatepdf=true

Elsevier Yazar Akademisi: Elsevier’in genç akademisyenler için hazırladığı ücretsiz e-öğrenme platformudur: https://researcheracademy.elsevier.com/

Single ve Double Blind Peer Review: Tek kör hakem değerlendirmesinde yazarlar hakemlerin kim olduğunu bilmez ama Hakemler yazarların kim olduğunu bilir. Çift kör hakem değerlendirmesinde, ne yazarlar ne de hakemler birbirlerinin adlarını bilmez. Tek kör hakem incelemesi geleneksel modeldir.