image

Şu yazımızda işletmelerin, işletme sermayesi ihtiyacının nasıl hesaplanacağını anlattık. Hatırlarsanız Orada Agah Greyfurt Reçelleri A.Ş. adlı firmanın ne kadar çalışma sermayesine ihtiyaç duyduğunu analiz etmiştik ve yıllık 10.000 TL çalışma sermayesi gerekir demiştik. Peki Bu 10.000 TL içerisinde nakit düzeyimiz ne olmalıdır? Öyle ki artan nakdi dönen varlıklar ortamından çıkmadan, faiz veya hızlıca paraya çevirebileceğimiz hisse senedi veya tahvile yatırabilelim. Yani optimum düzeyde nakit tutalım. Bunun için 3 yöntem vardır.

- Baumol Yöntemi
- Miller-Orr Yöntemi
- Stone Yöntemi
- Beranek Yöntemi

Bu 3 yöntem nakit ihtiyacı hesabı içindir, işletme sermayesi hesabı için değildir zinhar karıştırılmaya.

Mezkur örneğimizde;Agah Portakal Senede 100.000 TL’lik satış yapmakta, satılan malların maliyeti ise 60.000 TL demiştik. Agah Greyfurt Reçelleri A.Ş. bilançosu ise şöyle idi:

Agah Portakal Reçelleri A.Ş.‘nin işletme sermayesi şöyledir:

- Kasa                 10.000 TL
- Banka                 5.000 TL
- T.Alacaklar           2.500 TL
- Stoklar               1.200 TL
- İŞLETME SERMAYESİ:   18.700 TL

Şimdi Kasa’daki bu 10.000 TL gerçekten, gereğinden fazla mı az mı?

Şimdi Baumol Yöntemi ile Nakit İhtiyacımızı Hesaplayalım:

Baumol Yöntemi ile Nakit İhtiyacı Hesabı

Teorik açıklamalarını sonra anlatacağım, hesabımızı şöyle yaparız:

image

Burada:

  • Q: Optimal Nakit Düzeyini  
  • N: İşletmenin yıllık nakit ihtiyacını
  • F: Vadeli Mevduat hesabından para çekmenin işlem başı bedelini (Eğer tahville işlem yapılıyorsa tahvil satış giderini)
  • i: Vadeli Mevduat hesabının faiz oranını (Eğer tahville işlem yapılıyorsa tahvil faizini) temsil eder. (Kaynak)

Şimdi, Agah Greyfurt Reçelleri A.Ş.’nin her sene 60.000TL’ye ihtiyacı vardır. Bunu biliyoruz. Diyelim ki, F değeri, yani işlem harcı işlem başına 3 TL, faiz oranı (i) de %5 yani=0.05 olsun.

Wolfram Hesap Makinesinden işlem yaptığımızda:

Q=2683.28 TL olarak hesaplarız.

Yorum

Agah Greyfurt Reçelleri A.Ş’nin kasasında 10.000 TL nakit tutulmaktadır. Oysa Baumol Modeline göre hesapladığımız Optimal Nakit tutarı 2683.28 TL’dir. Agah Bey gereğinden fazla nakit tutmaktadır. Yıllık Nakit ihtiyacı 2 katına bile çıksa yani 60.000 TL yerine 120.000 TL’ye bile ihtiyaç duysa, kasada tutulan miktar çok fazladır. Çünkü Wolfram’da N=120.000 ile hesap yapılınca Q=3794.73 TL elde edilmektedir.

Şimdi somut örneğimizden sonra bu formülün nereden çıktığından kısaca söz edelim: Baumol modeli, işletmenin nakit ihtiyacını tıpkı stok gibi ele alıp, optimal stok miktarı formülünden yola çıkarak ortaya koymuştur. Nakdi stok gibi ele almak -dikkatli blog okurum farkedecektir- nakdin böyle bir mal gibi güzel güzel azalıp, üstüne konduğunda arttığını varsaymak anlamına da geliyor. Oysa nakit öyle azalıp artmaz, aniden bir ceza ödersiniz nakdiniz tepe taklak olur, ya da bir karşılığı kalmayan, umut kesitğiniz bir alacak vardır, bir sabah tahsil edersiniz (Not:Her türlü çek senet tahsili için beni arayın:) o nedenle, nakit akışını böyle lineer saymayan modellere de ihtiyaç vardır. Heyecanlanmayın, millet bulmuş, aha da modeller:

  • Miller-Orr Modeli
  • Beranek Modeli
  • Stone Modeli

Bu modelleri bir sonraki yazımda anlatırım (belki). Yoğun istek olursa:) 

İşletmenin nakit ihtiyacı nasıl belirlenir?’ için 4 yanıt

  1. yazılarınızı yeni keşfettim. Bu tarz bir finansal yönetim kitabı yazmanı isterdim. Finansal yönetim dalında yazdıklarını ilgiyle takip etmeye başlıyorum.

    1. Emin Bey, Merhabalar
      Ben de sade ve eğlenceli bir dille dediğiniz gibi bir kitap yazmayı umut ediyorum. Kısmet…
      İlginiz için içtenlikle teşekkürler.

      1. yakın bir zamanda yeminli mali müşavirlik sınavlarına gireceğim. Oturumlardan birisi de Finansal Yönetim. Güven Sayılgan’ın kitabından çalışıyorum. Ancak güven hoca’nın kitabı, benim gibi yeni başlayan birisi için fazla detaylı. Mesela o kitabın “çalışma sermayesi” kısmını 2 kez okudum, ancak sizin örneğinizi okuyana kadar “çalışma sermayesi” konusunu anlayamadığını anladım. Peki siz kitabı hazırlayana kadar, hangi kitapları önerebilirsiniz? Finansal yönetim ders notlarınız ya da bu işe ilişkin bir rehberiniz mevcut mudur? Yardım ederseniz çok sevinirim.

      2. Emin Bey, tekrar merhabalar. Çalışmalarınızda başarılar diliyorum. Öğrendiklerimin tamamının kaynağı Güven Hocamız. Kendisinden ders almış olma bahtiyarlığına sahibim açıkçası finansla ilgili ne öğrendiysem ondan öğrendim. Kendi kitabı dışında, derslerinde Myers’in “İşletme Finansının Temelleri” adlı kitabı önermişti, ayrıca Dr. Öztin Akgüç’ün kitabından da söz etmişti, ben Güven Hocamın kitabından sonra en çok Myers’ten istifade ettim. Ayrıca İngilizceniz varsa investopedia.com adlı site harika. Konular için öyle videolar hazırlıyorlar ki resmen konu zihninize akıyor. Örneğin çalışma sermayesi ile ilgili şu videoya: https://www.investopedia.com/terms/w/workingcapital.asp

        Aldığım notların çoğunu arkadaşlara verdim. Elimde, tuttuğum dijital notlardan bir kısmı var:
        Şurada:
        https://docs.google.com/document/d/1mz-LJ7bS3K_NcV9fJhpupYhqKsC1LFPC8dWe32-oynY/edit?usp=sharing

        İyi günler dilerim

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s