İşletmelerde Yönetim Düşüncesinin Gelişimi


image

  • 1. Endüstri devrimi öncesi yönetim yaklaşımı: Endüstri devrimi öncesi dönemde yönetim düşüncesinin işletmeler için gelişmiş olduğu söylenemez. Bu dönemdeki yönetim düşüncesi daha çok askeri, dini ve siyasi yönetime ilişkin idir. Batı’da Machiavelli, Doğu’da Nizamülmülk gibi düşünürler siyasi yönetim üzerine düşünceler geliştirmişlerdir.
  • 2. Endüstri devrimi dönemi ve sonrasında ortaya çıkan yaklaşımlar:
  • Bu yaklaşımları şöyle sıralayabiliriz:

    • 2.1 Klasik Yönetim Yaklaşımı
      • 2.1.1 Bilimsel Yönetim Yaklaşımı
      • 2.1.2 Yönetim Süreci Yaklaşımı
      • 2.1.3 Bürokrasi Yaklaşımı
    • 2.2 Neoklasik Yönetim Yaklaşımı
      • 2.2.1 İnsan ilişkileri Okulu
      • 2.2.2 Çevre Davranışı Yaklaşımı
    • 2.3 Çağdaş Yönetim Yaklaşımı
      • 2.3.1 Sistem Yaklaşımı
      • 2.3.2 Durumsallık Yaklaşımı
      • 2.3.3 Yönetim Bilimi Yaklaşımı
      • 2.3.4 Kültürel Farklılıklar Yaklaşımı
      • 2.3.5 Kalite-Mükemmellik Yaklaşımı
  • 2.1 Klasik Yönetim Yaklaşımı: Klasik yönetim yaklaşımı genellikle mühendislerin etkili olduğu, ağırlıklı olarak verimlilik, iş basitleştirme, performans gibi konuların ele alındığı dönemdir. Dönem boyunca odak tamamen ile başlayıp zamanla insan faktörü‘nün varlığı da dahil olan anlayışa kaymıştır.

    • 2.1.1 Bilimsel Yönetim Yaklaşımı: Bilimsel yönetim yaklaşımının en önemli düşünürleri, Taylor, Emerson ve Gantt‘dır. Taylor’un işçilerin hareketlerini inceleyerek ortaya çıkardığı iş analizi ve verim artışını sağlamak için bu hareketlerin farklılaştırılması önerileri bu dönemdeki gelişmelerdendir. Burada Taylor zımnen insanı büsbütün makine olarak algılamıştır. İnsanın çeşitli nedenlerden ötürü performansının azalabileceğini, yahut isteksizlik gibi faktörleri hiç hesaba katmamıştır. Bu dönemdeki diğer motivasyon kuralı ise çok çalışıp çok kazanılabiliyorsa rasyonel adam çok çalışır fikridir.

    • 2.1.2 Yönetim Süreci Yaklaşımı: Bu yaklaşımın piri Fayol abimizdir. O da mühendis kökenli. İşletmelerin bugünkü anlamda muhasebe, idar, teknik birimlere ayrılmasının temeli olan fonksiyonel yönetim fikri de Fayol’a dayanır.

    • 2.1.2 Bürokrasi Yaklaşımı Bu yaklaşım adından da anlaşılacağı üzere yönetimin, yazılı kurallar, kayıtlar, dosyalama sistemi ve standartlarla olması gerektiğini öngörür. Max Weber’in icadıdır. Bu kırtasiyecilik merakının yanında emir-komuta zincirine de vurgu yapılmaktadır. Tabii bürokrasi yaklaşımı diyip geçmemeli, özünde çalışanların keyfiliğini engellemek, iş yapmak isteyenlerin ise manuel okumak suretiyle işi öğrenmesine yönlendirmek, yahut ben bilmem manuel bilir yaklaşımının temeli Weber’in bürokrasi yaklaşıdır.

  • 2.2 Neoklasik Yönetim Yaklaşımı: Şimdiye kadar bu klasik yönetimcileri okuyan, halden anlar düşünürler oturup demişler ki: Yahu arkadaş ne yapıyorsunuz? Taylor, olm İnsan makine mi?, Fayol sen de kafayı fonksiyonelliğe takmışsın, hele Weber, seni gozum hiç tutmadı, işin gücün kural nizam, kağıt. Hanginiz çalışan adamın moralinden, vaziyetinden haberdar. Siz patron olsanız ofisinizde her gün kulağınızı çınlatırlar Gidin iki gün OSTİM sanayide tornacılık, pompacılık yapın görürüm sizi.Bir de şu eleştirileri yöneltmişlerdir: Weber Efendi sen emir komuta dersin, ama senin patronlarının dışında bir de gizli yapılanma vardır. Başka alt-üst ilişkileri vardır. Bu da neoklasik yaklaşıma eleştirim olsun… Neoklasikçilerin en önemli katkılarından biri de gayrı resmi organizasyon kavramının yönetim literatürüne sokmalarıdır. Neoklasikçilerin bir katkısı da şudur: Para değil doyum. Bu ekip sonra bazı araştırmalar yaparak, adam çalıştırmanın başka metotlarını keşfeylemişler.

    • 2.2.1 İnsan ilişkileri Okulu Bu dönemim en önemli araştırmacılarından biri Elton Mayo‘dur. Hawthorne araştırmaları bu dönemde yapılmıştır.Sonuç olarak işyerindeki fizliksel koşullarıın üretkenlik üzerinde az etkisi vardır. Bu araştırmalarla ilgili epey tartışma var. Hatta Hawthorne etkisi diye bir kavram yani deney ortamınnda çalışanların oldukları gibi olamaması şeklinde özetlenebilecek durumların varlığı iddia edilmiştir. Ancak bu araştırmalarla yönetim mantığı içerisinde insanın ekonomik varlık kadar sosyal varlık olduğu konusu vurgulanmaya başlamıştır.

    • 2.2.2 Çevre yaklaımı okulu: Bu yaklaşım da Weber’in fikirlerine karşıdır. Bürokrasinin yaratacılığı körelttiği hippice ama doğru fikri ortaya oymaktadırlar.

  • 2.3 Çağdaş Yönetim Yaklaşımı: Çağdaş yaklaşım, klasik ve neoklasik yaklaşımın en önemli katkılarını, yani verimlilik ve insan faktörünü bir arada ele almayan çalışan, uyumlaştırma çabası içinde olan yaklaşıdır.

    • 2.3.1 Sistem Yaklaşımı: İşletmeleri sistem olarak ele alır. Sistem yaklaşımına göre sistemlerin 4 özelliği vardır: – Kendinden küçük alt sistemlerle etkileşim halindedir. – Sistemler parçası oldukları çevre ile etkileşim halindedir. – Sistemin her alt parçası birbiri ile etkileşim halindedir. – Her sistemin mutlaka bir amacının ve dönüşümünün olması gerekir.

    • 2.3.2 Durumsallık Yaklaşımı: – Her koşulda doğru bir yaklaşım yoktur. – Her koşulda uygulanabilecek farklı metotlar vardır. Nabza göre şerbet.

    • 2.3.3 Yönetim Bilimi Yaklaşımı: Yönetimde matematikse yöntemler (sayısal yöntemlerin) kullanılabileceğini öngörür. İşletme içindeki süreç ve operasyonları modellemek, analiz etmek karar vermek mümkündür.

    • 2.3.4 Kültürel Farklılıklar Yaklaşımı: Globalleşen dünyada (klasik bir giriş oldu) çalışma kültürlerinin kültürden kültüre çok farklı olduğunu ifade eder.

    • 2.3.5 Kalite-Mükemmellik Yaklaşımı: – Müşteri memnuniyetine sürekli odaklanma – Süreklü gelişme – Personeli güçlendirme Kalite hareketi, Amarikan icadı, Japon uygualması.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s