Rating (Kredi derecelendirmesi) nedir?


S&P 2011’e göre ülkelerin kredi notları (Koyu maviler en iyi değerler)
S&P Türkiye’nin kredi notunu arttırdı, Moody düşürdü gibi haberleri duyarız. Burada herkes bu notların aslında ülke ekonomisiyle ilişkili notlar olduğunu zımnen fark eder. Ancak kredi derecelendirme mantığının arkasında daha derin bir kurgu vardır. Şöyle ki;
Büyük (veya küçük) yatırımcılar bir ülkeye yatırım yapmaya karar verdiklerinde o ülkedeki tüm faktörleri hesaba katarak yatırımlarının geleceğin kestirmek isterler. Kredi derecelendirme (rating) sistemi olmaksızın düşünüldüğünde, her şirket tekrardan kendisi için özel olarak o ülkedeki durumu analiz etmek durumunda kalacaktır.
Şöyle düşünün; Bir kuyumcusunuz, yeni bir kişiyle iş yapmayı planlamaktasınız, o  kişi hakkında camiadan tanıdıklarınıza soruyorsunuz: Filankes nasıl? Onlar da söylüyor: “Bu adam 3 nesildir kuyumcu, şöyle iyidir, böyle borcunu öder” diye… Siz de güvenip bu kişi ile çalışmaya başlıyorsunuz. Bu da bir nevi rating’dir. (Bu örneği sevgili hocamız Prof.Dr. Güven Sayılgan vermiştir)
Şimdi burada kredi derecelendirme derken, ülkenin (veya şirketin veya projenin) kredibilitesinin, yahut ekonomik itibarının derecelendirmesi kastedilmektedir.
Peki nereden çıktı bu kredi derecelendirme:

Tarihçesi:

19. yüzyılda ABD’de ekonomi ve sanayi hızla geliştiğinde yabancı sermaye ihtiyacı hızla artmıştır. Özellikle demiryolları sanayi borçlanarak finanse edilmiştir. Borçlanma arttıkça risk de artmıştır doğal olarak. Ancak risklerin tahmini kolay değildir. Bu nedenle iflas ve doladırıcılık ortaya çıkmıştır.

“Finans sisteminde hiç bir kurum hiç bir enstrüman boşa ortaya çıkmaz illa ki ihtiyaçtan doğar. (Yine Güven hocamızdan)”

İşte bu nedenle ABD’de de rating kavramı böyle ortaya çıkmıştır. 1867’de Henry Varnum Poor Company ilk demiryolu tahvili değerlemesini yapmış, 1900’da John Moody şirketi kurulmuştur. Avrupa bu kavramla 83’te Türkiye ise 91’de tanışmıştır.

Global Kuruluşlar

Dünyada en büyük kredi derecelendirme kuruluşları: Standard & Poor’s, Fitch Ratings ve Moody’s tir. Moody’s’in Türkçe sayfası da vardır.

Her derecelendirme kuruluşları farklı notasyonlarla derecelendirme yapar. Ancak S&P’nin derecelenrmesinde + ve – işaretleri en dikkat çekici notasyonlardan biridir Örneğin BBB+ demek kredi notunun BBB olduğu ancak sonraki süreçte bu notun artması beklendiğini ifade eder. Eğer işaret yoksa durum stabildir.

Bu kuruluşlar dürüst mü?

Kredi derecelendirme kuruluşlarının notları o ülkenin ekonomisi üzerinde ciddi etkilere sahiptir. Bu nedenle bu şirketlerin notlarını kasdi olarak maniple edip etmedikleri her zaman tartışılmaktadır. Bu kuruluşların hesaplama metodolojileri gizlidir (ticari sırdır). Elbette en çok dikkat edilen göstergeleri kestirmeye yönelik çalışmalar vardır. Ancak bu firmaların subjektif davranmaları mümkün olsa da; genelde verdikleri notlar ülkenin gerçek ekonomik durumu ve devamı ile çakışmakta olduğundan muteberdir.

Kredi Notları karşılaştırma tablosu (Wikipedia’dan)

Türkiye’deki kuruluşlar:

Türkiye’de de kredi derecelendirme kuruluşları bulunmaktadır. Bu firmalar:

JCR Avrasya Derecelendirme A.Ş.
Turkrating
Kobirate
gibi firmalardır.

Kredi Notu Karşılaştırma Tablosu (Wiki)
Moody’s S&P Fitch  
Uzun vadeli Kısa vadeli Uzun vadeli Kısa vadeli Uzun vadeli Kısa vadeli  
Aaa P-1 AAA A-1+ AAA F1+ En yüksek dereceli
Aa1 AA+ AA+ Yüksek dereceli
Aa2 AA AA
Aa3 AA- AA-
A1 A+ A-1 A+ F1 Üst orta sınıf
A2 A A
A3 P-2 A- A-2 A- F2
Baa1 BBB+ BBB+ Alt orta sınıf
Baa2 P-3 BBB A-3 BBB F3
Baa3 BBB- BBB-
Ba1 Not prime BB+ B BB+ B Yatırım yapılamaz
spekülatif
Ba2 BB BB
Ba3 BB- BB-
B1 B+ B+ Son derece spekülatif
B2 B B
B3 B- B-
Caa1 CCC+ C CCC C Önemli riskler
Caa2 CCC büyük ölçüde spekülatif
Caa3 CCC- Kurtarılması beklenen, iflasa yakın
Ca CC
C
C D / DDD / İflas
/ DD
/ D
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s